Yükleniyor...

Lezzetin hikâyesi tohumla başlar

21 Kasım 2026

Gaziantep’in gastronomi mirasının korunması gerektiğine dikkat çeken Zeugma Rotary Kulübü geçmiş dönem başkanı ve Tohum Takas ve Doğa Dostu Tarım Şenliği Ana Komite Başkanı Arzum Öğücü ile tarım, gastronomi ve çevre bilincini aynı zeminde buluşturan şenliğin ortaya çıkış hikâyesini, doğa dostu tarımın önemini ve Gaziantep’in gastronomi mirasını geleceğe taşımanın yollarını konuştuk.

3’üncü yılına ulaşan Tohum Takas ve Doğa Dostu Tarım Şenliği nasıl doğdu?

Gaziantep, dünyaca ünlü bir gastronomi şehri. Ancak ben bu zengin mutfak kültürünün ardındaki asıl hikâyeye dikkat çekmek istedim. Çünkü bir yemeğin hikâyesi mutfakta değil, toprakta, bir tohumla başlar. Gastronomi mirasımızı korumanın yolu, o lezzetleri mümkün kılan yerel atalık tohumlarımızı, toprağımızı ve üretim kültürümüzü korumaktan geçiyor. Şenliğimiz, bu bilinci oluşturmak ve özellikle çocukları toprakla buluşturmak düşüncesiyle doğdu.

Şenliğin geçirdiği dönüşümü nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu yıl önceki yıllardan farklı olarak neler sundunuz?

Şenliğimiz üç yılda, tohum takasının ötesine geçerek tarımın, gastronominin ve çevre bilincinin buluştuğu bir öğrenme ve paylaşım platformuna dönüştü. Türkiye'nin farklı bölgelerinden uzman isimlerin katılımıyla atölyelerimizi zenginleştirdik. Bu yıl temamız patlıcandı. Yöremizin patlıcan çeşitlerini tanıtırken Gaziantepli kadın şeflerimiz ve şef Özge Şahin ile geleneksel patlıcan yemeklerini ve şehrimizin atıksız mutfak kültürünü ön plana çıkardık.

İklim değişikliği, kuraklık ve artan üretim maliyetleri karşısında Gaziantep çiftçisinin en önemli sorunları neler? Doğa dostu tarım bu sorunlara nasıl çözüm sunabilir?

Kuraklık, su kaynaklarının azalması ve artan üretim maliyetleri çiftçilerimizin en önemli sorunları arasında. Doğa dostu tarım; toprağın verimliliğini koruyan uygulamalar, kompost kullanımı, doğru su yönetimi ve yerel tohum çeşitliliğinin korunmasıyla daha sürdürülebilir bir üretime katkı sağlayabilir. Biz de şenliğimizde geleneksel üretim bilgisiyle bilimsel yöntemleri buluşturmayı hedefliyoruz.

Tohum takası yalnızca bir tohum alışverişi mi yoksa üreticiler arasında geleneksel bilginin aktarılmasını sağlayan bir dayanışma modeli mi?

Tohum takası benim için yalnızca bir alışveriş değil, aynı zamanda kültürel mirasın aktarılmasıdır. Bir üretici tohumunu paylaşırken onunla birlikte yılların deneyimini, yetiştirme bilgisini ve yaşadığı coğrafyanın hafızasını da paylaşır. Bir tohumu korumak, o tohumun etrafında oluşmuş yaşam kültürünü de korumaktır.

Kadın üreticiler ve kadın kooperatifleri şenlikte nasıl bir rol üstleniyor? Kadınların tarımsal üretimde daha görünür olması için neler yapılmalı?

Kadınlar, Anadolu’nun tarım ve mutfak kültürünün en önemli taşıyıcıları. Şenliğimizde kadın üreticilere ve kooperatiflere ürünlerini ücretsiz sergileme, bilgilerini ve deneyimlerini paylaşma imkânı sunuyoruz. Kadınların eğitim, finansman ve pazara erişim alanlarında desteklenmesi gerektiğine inanıyorum. Çünkü kadınlar yalnızca sofrayı kuran değil, o sofranın kültürünü ve geleceğini şekillendiren insanlar.

Programda çocuklara yönelik tohum, toprak, kompost ve permakültür atölyeleri dikkat çekiyor. Bir çocuğun kendi ektiği tohumun büyüdüğünü görmesi sizce onun gıdaya ve doğaya bakışını nasıl değiştirebilir?

Şenliğimizin benim için en heyecan verici yanı çocuklarla yaptığımız çalışmalar. Bir çocuğun toprağa dokunması, tohum ekmesi, arıları ve faydalı böcekleri tanıması, doğayla kurduğu bağı değiştirir. Sofrasındaki yiyeceğin ardındaki emeği ve yaşam döngüsünü fark eder. Bir çocuğun zihnine doğa sevgisini yerleştirebilirsek, geleceğe çok değerli bir tohum ekmiş oluruz.

Şenlikte gıda atıklarının ayrıştırılması ve Bokashi kompost uygulaması da yer alıyor. Sıfır atık yaklaşımının günlük yaşamda kalıcı bir alışkanlığa dönüşmesi için nasıl bir farkındalık oluşturmayı hedefliyorsunuz?

Gaziantep'in geleneksel mutfağında israf etmemek ve her malzemeyi değerlendirmek önemli bir kültürdür. Biz bu mirası günümüzün sıfır atık anlayışıyla buluşturuyoruz. Bokashi kompost ve atık ayrıştırma atölyeleriyle organik atıkların yeniden toprağa kazandırılabileceğini gösteriyoruz. Amacımız bu bilginin şenlikten evlere taşınması ve günlük yaşam alışkanlığına dönüşmesi.

Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ve Zeugma Rotary Kulübü iş birliğinin ilerleyen yıllarda kalıcı tarım, eğitim veya üretici destek projelerine dönüşmesi mümkün mü?

Bu benim en büyük hayallerimden biri. Üç yılda oluşan bilgi birikimi ve toplumsal ilgi, kalıcı projeler için güçlü bir temel oluşturdu. Yerel tohumların korunması, okullarda sürekli tarım eğitimleri ve kadın üreticilerin desteklenmesi gibi çalışmaların gelişmesini arzu ediyorum. Hedefim, şenliğimizin üç günlük bir etkinlikten yıl boyunca yaşayan bir farkındalık hareketine dönüşmesi.

Bugün Gaziantep'te yalnızca bir tarım şenliği değil, geleceğin gıda kültürünü konuşuyoruz. Sizce bundan 20 yıl sonra Gaziantep'in tarımını ve mutfağını koruyabilmek için bugünden atılması gereken en önemli adım nedir?

Gastronomi mirasımızı yalnızca yemek tariflerinden ibaret görmemeliyiz. O yemeklere karakterini veren yerel ürünleri ve tohumları kaybedersek, özgün lezzetlerimizi de zamanla kaybederiz. Bu nedenle yerel tohumlarımızı korumalı, üretimde yaşatmalı ve genç kuşaklara aktarmalıyız. Geleceğin gastronomisini korumak, bugünün tarımını korumaktan geçiyor.

Bu şenliğe katılan bir çocuğun, bir üreticinin ve bir ziyaretçinin buradan hangi düşünceyle ayrılmasını hedeflediniz?

Bir çocuğun doğayı severek ve merak ederek, bir üreticinin sahip olduğu tohumun ve bilginin değerini hissederek, bir ziyaretçinin ise sofrasındaki her lezzetin ardındaki emeği fark ederek ayrılmasını istiyoruz. En önemlisi, herkesin doğayı korumanın ortak sorumluluğumuz olduğunu anlaması. Çünkü bir tohumu korumak, bir lezzeti, bir kültürü ve aslında geleceğimizi korumaktır.

Sosyal Medyada Paylaş
GÜLŞAH SERT
Ekli Görseller